Κριτική ανάγνωση (critical reading)

Τι είναι:

Η κριτική ανάγνωση εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου απαιτείται η αναγνώριση του σκοπού των συγγραφέων, η ανίχνευση επιχειρημάτων, πιθανών προκαταλήψεων ή μη επιστημονικών απόψεων και η αξιολόγηση των απόψεων και των επιχειρημάτων των συγγραφέων.

Η κριτική ανάγνωση χρησιμοποιείται συχνά στο πλαίσιο μιας ακαδημαϊκής εργασίας. Μοιάζει αρκετά με την ανάγνωση για μελέτη με τη διαφορά ότι κατά την ανάγνωση τίθενται και ερωτήματα που σχετίζονται με τις πρότερες γνώσεις του αναγνώστη και με το θέμα της εργασίας (π.χ. Πως σχετίζεται αυτό που διαβάζω με αυτά που ξέρω;).

Ορισμένα ερωτήματα που μπορείτε να θέσετε κατά τη διαδικασία της κριτικής ανάγνωσης ενός κειμένου είναι τα παρακάτω (Charles Darwin University, 2013):

  • Σε τι αναφέρεται το κείμενο;

  • Ποια είναι τα κύρια επιχειρήματα; Παρέχουν οι συγγραφείς επαρκείς αποδείξεις;

  • Υπάρχουν περιορισμοί στη μεθοδολογία που ακολούθησαν οι συγγραφείς; Για παράδειγμα, μήπως τα συμπεράσματα των συγγραφέων βασίζονται σε ένα μικρό δείγμα;  

  • Σχετίζεται με όσα ξέρω ή όχι; Αν ναι, με τι σχετίζεται και πως;

  • Συμφωνώ ή διαφωνώ με όσα έχω μελετήσει; Τι αποδείξεις/επιχειρήματα μπορώ να χρησιμοποιήσω προκειμένου να αιτιολογήσω τη συμφωνία ή διαφωνία μου με το κείμενο;

  • Οι απόψεις, τα επιχειρήματα και οι αποδείξεις που παρουσιάζονται από τους/τις συγγραφείς θεωρούνται αποδεκτές από ειδικούς του χώρου; Θεωρούνται καινοτόμες, αμφιλεγόμενες, ελλιπείς;

  • Υπάρχουν εναλλακτικές απόψεις άλλων συγγραφέων για το ίδιο θέμα που πρέπει να λάβω υπόψη;

  • Τι συμπεράσματα βγάζω από αυτό το κείμενο; Μήπως μπορώ να προχωρήσω σε μία γενίκευση ή απλοποίηση βασιζόμενος/η σε αυτό που μόλις διάβασα;

  • Μήπως αυτό που διαβάζω μου δημιουργεί κάποιο ερώτημα που θα πρέπει να το απαντήσω μελετώντας ένα άλλο άρθρο/βιβλίο;

Οδηγία 1:

 Μελετήστε πως ο φοιτητής χρησιμοποιεί και συνδυάζει τις τεχνικές ανάγνωσης στο παρακάτω υποθετικό σενάριο.

Δραστηριότητα Ανάγνωσης

Ο μεταπτυχιακός φοιτητής ΣΖ πρέπει να γράψει μία εργασία για ένα υποχρεωτικό μάθημα. Έχει συγκεντρώσει διάφορα κείμενα που σχετίζονται με το θέμα της εργασίας του και προκειμένου να εξοικονομήσει χρόνο αποφάσισε να χρησιμοποιήσει διαφορετική τεχνική ανάγνωσης για ομάδες κειμένων. Συγκεκριμένα:

-       Πρώτα θα μελετήσει αναλυτικά (ανάγνωση για μελέτη) τα τρία κείμενα που πρότεινε η καθηγήτριά του. Έτσι θα αποκτήσει βασικές γνώσεις για το θέμα της εργασίας του.

-       Έχει εντοπίσει κάποια κείμενα με αναζητήσεις σε βιβλιογραφικές βάσεις. Σε αυτά τα κείμενα θα εφαρμόσει την τεχνική της γρήγορης ανάγνωσης, προκειμένου να κατανοήσει τις βασικές ιδέες που αυτά πραγματεύονται. Ταυτόχρονα σημειώνει στον επεξεργαστή κειμένου σκέψεις και ιδέες που του φαίνονται ενδιαφέρουσες από κάθε κείμενο και που ενδεχομένως θα ταίριαζαν σε συγκεκριμένα σημεία της εργασίας του.

-       Πολλά από τα κείμενα που έχει εντοπίσει κάνουν αναφορά σε ένα-δύο άρθρα. Αυτά τα άρθρα θεωρούνται πολύ σημαντικά για το θέμα της εργασίας του. Έτσι αυτά τα άρθρα θα τα διαβάσει προσεκτικά (ανάγνωση για μελέτη & κριτική ανάγνωση).

-       Κατά τη συγγραφή της εργασίας του πρέπει να στηρίξει την επιχειρηματολογία του χρησιμοποιώντας ιδέες, σκέψεις και επιχειρήματα άλλων. Με την ανιχνευτική μέθοδο θα εντοπίσει τις απαιτούμενες πληροφορίες στα άρθρα που έχει ήδη συλλέξει και αναγνώσει (είτε γρήγορα, είτε αναλυτικά). Για να είναι σίγουρος ότι έχει κατανοήσει ορθά τις ιδέες και σκέψεις των άλλων συγγραφέων, θα εφαρμόσει την τεχνική της κριτικής ανάγνωσης, είτε σε ολόκληρο το άρθρο/βιβλίο, είτε σε συγκεκριμένα τμήματά του.

Βιβλιογραφία

Allison, Amanda M. (2011). Reading techniques: skimming vs scanning. [online] Retrieved: 06/06/2015, from http://www.slideshare.net/AmandaMAllison/reading-techniques-skimming-vs-scanning

Birmingham City University, Center for academic success. (2011). Study guide: Study skills, 2.02 Reading Techniques. [online] Retrieved: 06/06/2015, from http://library.bcu.ac.uk/learner/Study%20Skills%20Guides/2%20Reading%20techniques.htm

Charles Darwin University. (2013). Study skills: Research and Reading. [online] Retrieved: 06/06/2015, from http://learnline.cdu.edu.au/studyskills/studyskills/reading.html

Coon, Dennis, & Mitterer, John O. (2010). Introduction: The psychology of studying. In Introduction to Psychology: Gateways to Mind and Behavior, 12th Edition. Belmont, CA: Wadsworth Cengage Learning, Retrieved: 06/06/2015, from http://www.cengage.com/resource_uploads/downloads/0495599115_214603.pdf

Rowan University, Academic Success Center. (c2015). Study skills: SQ4R – A more efficient way of reading. [online] Retrieved: 06/06/2015, from http://www.rowan.edu/elan/studentaffairs/asc/tutoring/study_skills/SQ4R1.pdf

University of Leicester. (c2015). What is critical reading. [online] Retrieved: 06/06/2015, from http://www2.le.ac.uk/offices/ld/resources/writing/writing-resources/critical-reading

University of Southampton. (2008). Study tips: Reading skills. [online] Retrieved: 06/06/2015, from http://www.studyskills.soton.ac.uk/studytips/reading_skills.htm